شوش (سوزا) شهری باستانی واقع در یکصد و پنجاه کیلومتری شرق رود دجله در استان خوزستان از دوران امپراتوری ایلامیان، پارسها، و پارتها است.علاوه بر یک شهر باستانی، به سبب اخلاص مسلمانان شیعه و یهودیان ایران به حضرت دانیال، شوش یک دهکدهٔ مسکونی است.

شوش یکی از قدیمیترین سکونتگاههای شناخته شدهٔ منطقه است، احتمالاً به سال ۴۰۰۰ پیش از میلاد پایه گذاری شده، با وجود اینکه نخستین آثار یک دهکدهٔ مسکونی در آن مربوط به ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد هستند.

ارگ بم، بزرگترین بنای خشت و گلی دنیا است که در نزدیکی شهر بم در استان کرمان و در جنوب شرقی ایران قرار دارد. این ارگ، در در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

این بنا پیش از سده ۵ پیش از میلاد ساخته شده و تا حدود سال ۱۸۵۰ میلادی مورد استفاده بوده‌است.

در تاریخ ۵ دی ۱۳۸۲، زمین‌لرزه‌ای شدید در این منطقه روی داد که باعث شد که این بنا تا حدود زیادی تخریب شود.

روایت کرده‌اند که ارم نام باغی بهشت‌گونه بود که [شداد] پسر عماد، پادشاه عربستان جنوبی، به‌منظور رقابت با بهشت ساخته بود. تاریخ ساخت و بنیان‌گذار اولیه باغ ارم [شیراز]، به‌درستی مشخص نیست؛ ولی توصیف‌هایی از آن در سفرنامه‌های متعلق به قرن دهم و یازدهم هجری آمده‌است. این باغ تنوع گیاهی بسیار بالایی دارد و گیاهان بسیاری از اقصا نقاط جهان در این باغ کاشته شده است؛ به شکلی که باغ در قالب یک نمایشگاه از انواع گل‌ها و گیاهان درآمده‌است. در حال حاضر این باغ در اختیار [دانشگاه شیراز] است؛ باغ گیاه‌شناسی آن در اختیار دانشکده کشاورزی و ساختمان باغ در اختیار دانشکده حقوق قرار دارد.

تنگه بلاغي در جنوب غربی جلگه پاسارگاد تنگه ی دراز و گودی است به نام تنگه ی بلاغی که محل رفت و آمد چارپایان و دام های طوایف باصری ٬ کرد شولی ٬ فارسی ٬ عبدالیوسفی و عرب می باشد .چون این تنگه کوتاهترین راه بین قادر آباد و سیوند است٬ ایالات نامبرده هنگام کوچ به ییلاق و همچنین برگشت از ییلاق از این راه می گذرند. درازای تنگه حدود ۱۲ کیلومتر و عرض آن ۲۰۰ تا ۵۰۰ متر می باشد ولی این پهنا قابل عبور نیست زیرا رودخانه پلوار و درختان انبوه و جنگلی اطراف رود عبور را مشکل کرده و تنها از کمر کوه که دارای راه باریکی است می توان گذشت .

این‌ دروازه‌ در جنوب‌ بازار قدیمی‌ خوی‌ واقع‌ شده‌ و در گذشته‌ معبر اصلی‌ ورودی‌ وخروجی‌ شهر خوی‌ به‌ طرف‌ شهر سلماس‌ بوده‌ است‌. برخی‌ از مورخین‌ این‌ اثر را به‌ دوره‌ ایلخانیان‌ و برخی‌دیگر به‌ دوره‌ قاجاریه‌ مربوط‌ می‌دانند. ضلع‌ شمالی‌ دروازه‌ با آجر ساخته‌ شده‌ و از نوع‌ جناقی‌ است‌. ضلع‌جنوبی‌ آن‌ نیز با ردیف‌ چین‌ یک‌ در میان‌ سنگ‌های‌ خاکستری‌ و سیاه‌ تزئین‌ شده‌ و بصورت‌ نیم‌ دایره‌ موزون‌ وهماهنگ‌ درآمده‌ که‌ زیبایی‌ و جلوه‌ خاصی‌ دارد. در زیر قوس‌ سنگی‌ دروازه‌، نقش‌ دو شیر بصورت‌ بی‌ تحرک‌ وساده‌ حجاری‌ شده‌ است‌. این‌ دروازه‌ یادگار حصار تاریخی‌ شهر خوی‌ است‌ و خندق‌ پیرامون‌ آن‌ نیز در جریان‌حفاری‌ها کشف‌ شده‌ است‌.

پارسَه یا تخت جمشید نام یکی از شهرهای باستانی ايران است . در روزگار باستان به نظر ثابت نشده آرتور اپهام پوپ پارسه محل برگزاری جشن نوروز بوده‌است نه پایتخت. پایتخت سیاسی هخامنشیان شوش و هگمتانه بوده‌است. اسکندر مقدونی سردار یونانی به ایران حمله کرد و این مکان را به آتش کشید. امّا ویرانه‌های این مکان هنوز هم در نزدیکی شیراز مرکز استان فارس برپا است. این مکان هم‌اکنون از مکان‌های باستانی ایران است.

هرودوت(مورخ یونانی ۴۸۴ تا ۴۲۵ ق.م )در کتاب سوم تاریخ خود تعداد۲۰ سانتراپی)استان) برای حکومت هخامنشی بر شمرده است که چهاردهمین استان مکا یا مکران است با مردمی غیر آریایی .  هرودوت سه قوم غیر ایرانی را ساکن این قسمت می داند که عبارتند از    ...: